ไดออกซิน

เมื่อไม่นานมานี้โลกต้องตื่นตะลึงกับสารพิษที่มีชื่อว่า “ไดออกซิน” (dioxin) สารตัวนี้เคยถูกนำมาใช้ในสงครามเวียดนามที่เรียกว่า “ฝนเหลือง” (Agent Orange) โดยเกิดจากผลผลิตส่วนเกินในสารฆ่าวัชพืช
ไดออกซินเป็นสารในกลุ่ม aromatic ethers ประกอบด้วยออกซิเจน คลอรีน และเบนซีน 3 วงซ้อนกัน มีชื่อทางเคมีว่า 2, 3, 7, 8–tetrachlorodibenzo–p–dioxin และไดออกซินมีอนุพันธ์ที่มีสูตรโครงสร้างคล้ายกันคือ สารพวก PCDDs (Polychlorinated dibenzo–p–dioxins) , PCDFs (Polychlorinated dibenzofurans) และ PCBs (Polychlorinated biphenyls)


แหล่งที่พบ
ไดออกซิน เกิดขึ้นได้จากปรากฏการณ์ทางธรรมชาติต่าง ๆ เช่น ไฟป่า และภูเขาไฟระเบิด นอกจากนี้แหล่งที่พบทั่วไปคือ เกิดจากผลพลอยได้จากกระบวนการผลิตในโรงงานอุตสาหกรรมที่มีคลอรีนเป็นองค์ประกอบ เช่น อุตสาหกรรมยาฆ่าแมลง อุตสาหกรรมการหลอมโลหะ โรงงานถลุงแร่ อุตสาหกรรมการฟอกสีกระดาษ และแหล่งที่พบที่สำคัญและมีปริมาณไดออกซินอยู่สูงมากคือ เกิดจากการเผาขยะของเสียที่มีส่วนประกอบของคลอรีนอยู่
ไดออกซิน เป็นสารเคมีที่สามารถสลายตัวได้บ้างเล็กน้อยเมื่ออยู่ในสถานะแก๊ส แต่ถ้าสะสมอยู่ในดินหรือในที่อื่น ๆ จะใช้เวลาในการสลายตัวนานมาก ในสิ่งแวดล้อมเราจะพบ ไดออกซินปนเปื้อนอยู่กับฝุ่นละอองขนาดเล็กที่แพร่กระจายอยู่ในอากาศ และในน้ำ ทำให้แหล่งที่มีสิ่งแวดล้อมแบบนี้มีโอกาสได้รับสารไดออกซินมากกว่าในบรรยากาศทั่วไป

อันตรายจากไดออกซิน
เนื่องจากไดออกซินเป็นสารที่สามารถละลายได้ดีในไขมัน เมื่อรับประทานเข้าไปจะทำให้เกิดการสะสมภายในร่างกายได้ และยังมีสมบัติเป็น Hydrophobic หรือสารที่ไม่รวมตัวกับน้ำ ซึ่งสามารถแพร่กระจายและสะสมเป็นตะกอนอยู่ในแหล่งน้ำ ทำให้สัตว์ที่อยู่ในแหล่งน้ำนั้นได้รับ สารชนิดนี้เข้าไปและสะสมไว้ในร่างกาย เมื่อมีสัตว์ชนิดอื่นมากินสัตว์น้ำนี้เข้าไป สัตว์นั้นก็จะได้รับสารชนิดนี้เข้าไปด้วย
สารไดออกซินพบได้มากที่สุดในอาหารประเภทเนื้อสัตว์ และผลิตภัณฑ์จากนมต่าง ๆ เช่น เนื้อวัว (ซึ่งจะพบสารนี้อยู่มาก) , เนื้อหมู , เนื้อไก่ , เนื้อปลา , ผลิตภัณฑ์จากนม , นมสด และไข่ ดังนั้นจึงควรลดอาหารที่มีไขมันจากสัตว์ อาหารสุก ๆ ดิบ ๆ และอาหารจำพวกนมเนย เพื่อช่วยลดความเสี่ยงต่อการได้รับสารไดออกซินได้บ้าง
อันตรายต่อสุขภาพ
เมื่อได้รับสารไดออกซินเข้าไปแล้วในระยะแรก ๆ จะเกิดความผิดปกติที่ผิวหนัง (chloracne) เช่น ผิวหนังไหม้ดำ เป็นผื่น มีอาการเยื่อบุตาอักเสบ ปวดศรีษะ อ่อนเพลีย และต่อมาจะมีผลต่อระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย ระบบต่อมไร้ท่อ และระบบประสาท เมื่อได้รับสารไดออกซินเป็นเวลานานจะทำให้เป็นมะเร็งได้ เมื่อปี 1997 สถาบันวิจัยมะเร็งระหว่างชาติ (International Agency for Research on Cancer ; IARC) ได้ตรวจพบว่า สารไดออกซินเป็นสารที่ก่อให้เกิด โรคมะเร็ง และเป็นอันตรายต่อร่างกายมาก
ดังนั้นเราควรหลีกเลี่ยงการได้รับสารไดออกซิน โดยอยู่ให้ไกลจากแหล่งอุตสาหกรรม ที่มีคลอรีนเป็นองค์ประกอบ หลีกเลี่ยงไม่อยู่ใกล้ขณะมีการเผาขยะหรือของเสีย และลดปริมาณ ความเสี่ยงจากการรับประทานอาหารที่มีสารไดออกซินดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้น ถึงแม้จะรับ สารไดออกซินเข้าไปเป็นปริมาณน้อย แต่สารชนิดนี้จะสามารถสะสมอยู่ในร่างกายได้นานมาก ทำให้เป็นอันตรายต่อมนุษย์ได้ ดังนั้นไม่ควรเอาชีวิตตัวเองไปเสี่ยงหากไม่จำเป็นกับสารไดออกซิน